5 fouten bij het houden van kippen die leiden tot ziektes | Vee | fouten-kippen-houden
Je hebt de kippenlopers gebouwd, de eerste eieren liggen te glanzen in het nest en je voelt die voldoening door je heen stromen.
Heerlijk, die stap naar zelfvoorzienendheid. Maar soms sluipen er fouten in de routine die je kippen op den duur ziek maken, en dat is precies wat je niet wilt in een survival setting. Ziektes betekent medicijnen, stress en soms verlies van waardevol vlees of eieren. Laten we de meest gemaakte missers even langslopen, zodat jouw kippenstapel gezond en sterk blijft.
Fout 1: De ren nooit schoonmaken
Je loopt 's ochtends even snel de ren in om te voeren, de bodem is een mix van oude mest, nat strooisel en half opgegeten graan. Het ruikt een beetje aards, maar je bent blij dat de kippen eten.
Dit is een broedplaats voor coccidiose en het Marek-virus, twee dingen die je echt niet in je hok wilt hebben.
Waarom gaat dit mis? Kippen scharrelen door hun eigen uitwerpselen. Door het vocht en de warmte in de mest vermenigvuldigen parasieten en bacteriën zich als gekken.
Een kip die een besmet stukje eet of inademt, raakt snel besmet. De gevolgen zijn dodelijk: je kippen worden lusteloos, stoppen met eten en kunnen binnen een paar dagen dood zijn. Vooral jonge dieren zijn hier gevoelig voor. De oplossing is simpelweg routine.
Schraap de vloer elke week helemaal leeg. Gebruik een emmer water met een scheutje EcoStyle Kippenstal Reiniger (€12,- per liter) om de bodem en zitstokken goed te ontvetten.
Zorg voor een droge laag vers stro of houtkrullen erbovenop. Een schone basis is de beste verzekering tegen ziektes.
Fout 2: Te weinig leefruimte per kip
Je hebt een leuk hok van 2 bij 1 meter en je probeert er zes kippen in te proppen.
Ze zitten een beetje op elkaar gepakt, vooral 's nachts. Het voelt knus, maar het is een drama voor hun weerstand. De luchtvochtigheid stijgt en de ammoniak uit de mest blijft hangen.
Waarom gaat dit mis? Elke kip produceert vocht en warmte.
In een te kleine ruimte kan dat vocht niet weg. De lucht wordt benauwd en giftig voor hun longen.
Ze pikken elkaar uit stress en verveling. Een verkoudheid of longontsteking (ammoniak) ligt op de loer. Je kippen zullen minder eieren leggen en sneller ziek worden. De vuistregel is: 1 kip per 2 vierkante meter in het hok en 1 meter per kip in de ren.
Pas je hok aan of verminder het aantal kippen. Als je ruimte beperkt is, kies dan voor een uitloopren die je kunt verplaatsen, een zogenaamde mobiele ren. Zo blijft de bodem schoon en hebben de kippen vers gras.
Fout 3: Alleen kippenvoer uit de zak
Je koopt een bigbag kippenvoer bij de boerenbond, vult de bak en dat is het. Je kippen zijn gezond, denk je.
Maar na een tijdje zie je kippen met slappe poten of veren die er wat dof bij hangen. Ze eten wel, maar ze gedijen niet optimaal. Waarom gaat dit mis?
Kippen zijn van nature alleseters en hebben variatie nodig voor hun weerstand.
Alleen een korrel is als elke dag droog brood eten. Ze missen essentiële vitaminen en mineralen die ze in het wild uit gras, insecten en wormen halen. Een tekort aan bijvoorbeeld vitamine E of selenium maakt ze vatbaarder voor ziektes.
Los het op door hun dieet te verbreden. Geef ze elke dag een handje groenvoer zoals andijvie of restjes van de moestuin.
In de zomer, wanneer je alvast begint met zaaien, maak je een 'kippen-traktatie' van meelwormen (€5,- per zak) en wat maïs.
Als je ze een stukje appel of pompoen geeft, zoek dan naar aanbiedingen bij de groothandel, zoals een kratje voor €3,-. Variatie boost hun immuunsysteem enorm.
Fout 4: Een open waterbak in de ren
Je zet een simpele emmer water in de ren. De kippen drinken ervan, maar het water zit vol zand, bladeren en uitwerpselen.
Na een dag of twee ziet het water er grijs en smerig uit.
Je vult het weer bij. Dit is een open uitnodiging voor bacteriën. Waarom gaat dit mis?
Een open waterbron is een smeerpot voor allerlei viezigheid. Kippen schoppen met hun poten vol mest in het water. Dit verspreidt bacteriën als E. coli en Salmonella razendsnel. Een kip die dit water drinkt, kan snel diarree krijgen en uitdrogen, wat dodelijk kan zijn in een self-reliance setting waar je niet zomaar een dierenarts belt.
Investeer in een sippenbak of een automatische waterbak. Een goede kippen-sippenbak van Rondo of Farmfood kost ongeveer €15,- tot €20,-.
Hij lekt minder en het water blijft schoon. Zorg dat je altijd een reserve-emmer met water klaar hebt staan, voor het geval de waterleiding het begeeft tijdens een noodsituatie.
Fout 5: De kippen rennen door de moestuin
Je laat de kippen 's middags even los in de tuin om te scharrelen. Ze zijn dolblij, wroeten in de aarde en eten onkruid.
Jij bent blij want ze helpen met wieden. Maar ze lopen ook over je moestuinbedden heen en pikken aan je net geplante sla en worteltjes.
Waarom gaat dit mis? Loslopende kippen zijn destructief voor je voedselvoorziening. Maar belangrijker: ze kunnen ziektes overbrengen van hun uitwerpselen direct op je eetbare gewassen.
Denk aan darmparasieten die je binnenkrijgt via rauwe groenten. Daarnaast eten ze je oogst op, wat je zelfvoorzienendheid ondermijnt. De grens moet helder zijn. Maak een definitieve afscheiding tussen je moestuin en het kippengebied.
Gebruik gaas dat minstens 50 cm de grond in gaat om te voorkomen dat ze eronderdoor graven.
Wil je ze wel laten helpen? Wissel dan per seizoen een stuk grond af dat ze mogen bewerken, en zet ze daarna weer in hun eigen ren.
Fout 6: Geen controle op ectoparasieten
Je ziet je kippen soms fanatiek hun veren uitschudden of bijten onder de vleugels.
Je denkt: "Ze wassen zich even". Maar als je beter kijkt, zie je kleine witte stipjes op de huid of rond de cloaca. Het zijn bloedluizen, een plaag die je nachtmerrie kan worden. Waarom gaat dit mis?
Bloedluizen zijn nachtelijke vampiers die zich in kieren van het hok verstoppen. Ze vermenigvuldigen zich explosief.
Een zware besmetting leidt tot bloedarmoede, je kippen worden bleek en stoppen met leggen.
Een kip die 's nachts gestrest is door jeuk, bouwt geen reserves op en is vatbaar voor andere ziektes. Inspecteer wekelijks de zitstokken op witte stipjes (luizen of eitjes). Zorg ook dat je weet hoe je kippen beschermt tegen kou. Gebruik preventief Luizenstop Strooisel (€10,- per 20kg) of diatomeeënaarde (€15,- per kg) in het nest en onder de zitstokken.
Als je een uitbraak hebt, moet je het hok grondig schoonmaken en behandelen met een goed middel zoals Xeno 450. Wees streng en consequent, want dit beestje is hardnekkig.
Checklist: Houd je kippen gezond
Gebruik deze lijst om je routine te checken. Hang hem naast je poort of in je schuur. Door rekening te houden met de zonuren bespaar je jezelf op de lange termijn een hoop ellende.
- Dagelijks: Ververs water in een schone bak. Controleer op zieke of lusteloze kippen. Geef vers voer en controleer of het oude voer op is (voorkomt schimmel).
- Wekelijks: Ververs het strooisel volledig. Schraap de mest weg. Controleer de zitstokken en nestkast op bloedluizen. Kijk of het gaas van de ren nog intact is (vossen!).
- Maandelijks: Desinfecteer de waterbak grondig. Controleer de poten van de kippen op wondjes of kreupelheid. Gooi eventueel oud, schimmelachtig voer weg dat in de hoeken ligt.
Onthoud: Preventie is je grootste wapen. Een kip die in een schone, ruime omgeving leeft met goed voer, is van nature sterk en heeft weinig medicijnen nodig. Dat is pas écht zelfvoorzienend.