Hoe maak je een 'Kearny Fallout Meter' (KFM) zelf? | DIY | kfm-meter-maken-handleiding

Redactie BATTL

Redactie

Stel je voor: de lucht kleurt oranje, je hoort geen vogels meer en je weet dat er ergens een nucleaire inslag is geweest. Paniek is normaal, maar kennis is je redding.

In die eerste cruciale uren na een incident is het belangrijk om te weten hoeveel straling er eigenlijk is en of het veilig is om naar buiten te gaan. Een echte Geiger-teller is duur en niet iedereen heeft er een. Daarom bouwen we vandaag een Kearny Fallout Meter, oftewel een KFM.

Dit is een simpele, analoge stralingsmeter die je volledig zelf kunt maken met spullen uit de bouwmarkt en de elektronicawinkel.

Geen ingewikkelde software, gewoon een doosje dat je helpt overleven. De KFM is geen vervanging van een professionele meter, maar hij geeft je een goede indicatie van de stralingsintensiteit. Het is een stuk veiliger dan niets hebben.

Laten we direct beginnen met wat je nodig hebt. We gaan voor kwaliteit, maar zonder de hoofdprijs te betalen. Dit project kost je ongeveer €25 tot €40 en een uurtje van je tijd.

Wat je nodig hebt: materialen en gereedschap

Voor de KFM hebben we een specifieke component nodig: een geigertellerbuis. De meest gangbare en goed verkrijbare buis voor dit project is de SBM-20.

Deze buis is robuust en heeft een goed bereik voor nucleaire straling.

Je kunt ze los kopen bij gespecialiseerde webshops voor preppers of elektronica (prijs: circa €10 - €15 per stuk). Zorg dat je er een koopt die geschikt is voor zichtbare straling (gamma), want dat is wat je bij een nucleair ongeval wilt meten. Verder heb je materiaal nodig uit de bouwmarkt en de elektronica winkel.

We bouwen de meter in een stevig doosje, bijvoorbeeld een plastic opbergdoosje van 10x6x4 cm. Dit beschermt de elektronica.

Je hebt een 9V batterij nodig (type blokje), een batterijclip, een 10-megaohm weerstand (10MΩ), een simpele analoge multimeter (de goedkoopste die je kunt vinden, circa €15), en wat soldeertin en een soldeerbout (prijs: €10-€15 voor een starterset). Ook een stukje dunne koperdraad (22 AWG) en wat stekkertjes (banana plugs) zijn handig. Vergeet niet de veiligheidsbril en een goede ventilatie bij het solderen. Als je materialen gaat kopen, let dan op de specificaties.

Koop geen weerstand kleiner dan 10MΩ, want dan verbrand je de buis of de multimeter.

Gebruik een multimeter met een instelbare spanning (0-20V DC) en een gevoeligheid van minimaal 200mV. Als je een oude analoge multimeter hebt liggen, is dat perfect; die werken vaak beter voor dit doel omdat ze geen digitale ruis hebben.

Stap 1: De basis van de KFM voorbereiden

Begin met het leegmaken en schoonmaken van je opbergdoosje. Boor twee gaten in de bovenkant van het deksel: een voor de geigertellerbuis en een voor de multimeter.

1. Boor de gaten op ongeveer 2 cm van de rand, zodat er genoeg ruimte is voor de bedrading binnenin.
2. Plak een stukje ducttape aan de binnenkant van het deksel rondom de gaten om de buis op zijn plek te houden.
3. Controleer of de batterijclip en de weerstand ruimte hebben in de bodem van het doosje zonder te knellen.

De gaten moeten precies passen bij de diameter van je buis en de meetpennen van de multimeter.

Gebruik een boormachine met een boor van 8 mm voor de buis en 4 mm voor de pennen. Zorg dat het doosje goed sluitend is, want stof en vocht kunnen de metingen beïnvloeden. Een veelgemaakte fout is het te strak vastlijmen van de buis; je moet hem later nog kunnen vervangen. Gebruik liever een beetje plakband dat makkelijk loslaat. Tijd: 10 minuten.

Stap 2: De elektronische schakeling solderen

De schakeling is simpel maar cruciaal. De geigertellerbuis (SBM-20) werkt op een spanning van ongeveer 400V, maar we gebruiken een lagere spanning via een weerstand en de multimeter. Zoek je een betrouwbaar alternatief voor zelfbouw? Bekijk dan onze Mazur Instruments PRM-9000 review voor professionele detectie.

We sluiten de buis aan op de batterij via de 10MΩ weerstand.

1. Soldeer de positieve kant van de batterijclip aan één kant van de 10MΩ weerstand.
2. Soldeer de andere kant van de weerstand aan de anode (positieve aansluiting) van de geigertellerbuis. Check de datasheet van de SBM-20: de anode is meestal de pin aan de zijkant.
3. Soldeer de cathode (negatieve aansluiting) van de buis rechtstreeks aan de negatieve kant van de batterijclip.
4. Sluit de multimeter aan op de twee uiteinden van de weerstand: de zwarte meetpen op de negatieve kant (cathode-lijn) en de rode pen op de positieve kant (anode-lijn). Gebruik dunne koperdraadjes voor deze verbindingen en zorg dat ze goed vastzitten.

De multimeter meet de spanning over de weerstand. Als straling de buis treft, ontstaat er een stroompje dat door de weerstand loopt en een spanning opwekt die de multimeter laat uitslaan. Veelgemaakte fout: verwar de anode en cathode niet; anders werkt de buis niet.

Test de schakeling even zonder straling: de multimeter moet op nul staan. Tijd: 20 minuten, inclusief droogtijd van het soldeer.

Stap 3: De KFM inbouwen en afwerken

Nu bouwen we de boel in het doosje. Plaats de batterij onderin, zorg dat deze niet kan bewegen.

1. Test de KFM door de multimeter op DC Volt te zetten (meestal 20V schaal). Zonder straling moet de spanning rond 0V zijn.
2. Neem de KFM mee naar buiten (ver van je huis) en controleer op natuurlijke achtergrondstraling. De spanning zou minimaal moeten zijn (0,01V of lager).
3. Sluit de multimeter af en bewaar de KFM op een droge, donkere plek. Gebruik een label op het doosje: "KFM - Nucleaire stralingsmeter".

Bevestig de geigertellerbuis stevig in het boorgat met een beetje plakband of een rubberen ring.

De multimeter kun je loslaten of vastlijmen; voor een DIY-project is loslaten handiger zodat je hem later kunt gebruiken voor andere metingen. Sluit het deksel en controleer of alle draden vrij bewegen zonder te knellen. Veelgemaakte fout: het vergeten van de multimeterinstellingen. Zet altijd de laagste DC Volt-schaal in voor gevoeligheid. Tijd: 15 minuten.

Stap 4: Hoe gebruik je de KFM na een nucleair incident?

Na een nucleair ongeval is tijd cruciaal. Begrijp de gevaren van fallout en hoe je de straling in microsievert per uur (µSv/h) meet met de KFM.

Een normale achtergrondstraling is ongeveer 0,1 µSv/h. Als je meter uitslaat naar 1 µSv/h of meer, is het tijd om binnen te blijven. Zet de KFM buiten op een verhoging (bijvoorbeeld op een stoeprand) en lees de spanning af op de multimeter.

1. Start meten zodra je een alarm hoort of vreemde luchten ziet. Blijf binnen tot je meting zegt dat het veilig is.
2. Houd de KFM minimaal 1 meter boven de grond om grondstraling te vermijden.
3. Meet elke 30 minuten op dezelfde plek om de afname van straling te zien (de helftwaardetijd van radioactief verval).
4. Bewaar een logboek: noteer tijd, locatie en spanning. Dit helpt bij het plannen van evacuatie.

Elke 0,1V spanning op de multimeter correspondeert met ongeveer 100 µSv/h bij deze schakeling (afhankelijk van je kalibratie).

Veelgemaakte fout: te dicht bij de grond meten, wat te hoge waarden geeft. Of vergeten dat de KFM niet kalibreert; gebruik hem alleen voor vergelijkingen, niet voor absolute precisie. Tijd per meting: 2-5 minuten.

Veiligheid en onderhoud van je KFM

Veiligheid staat voorop, ook bij DIY-projecten. De SBM-20 buis bevat een beetje gas, maar is veilig als je hem niet breekt.

• Controleer maandelijks de verbindingen op corrosie.
• Vervang de batterij elke 6-12 maanden, afhankelijk van gebruik.
• Bewaar de KFM in een beschermhoes tegen vocht en stof.
• Test de KFM regelmatig met een bekende stralingsbron, zoals een oud rookmelder (controleer of deze veilig is).

Werk met goede ventilatie bij solderen en draag een veiligheidsbril. De KFM is geen speelgoed; gebruik hem alleen in noodsituaties, en bedenk dat een mondkapje tegen radioactieve neerslag je in die scenario's extra bescherming biedt.

Bewaar de batterij los als je hem langere tijd niet gebruikt, om lekken te voorkomen. Veelgemaakte fout: het opbergen van de KFM in een vochtige kelder, wat de elektronica aantast. Of het vergeten van de batterijcontrole, waardoor de meter faalt bij een echte noodsituatie.

Verificatie-checklist: Is je KFM klaar voor gebruik?

Voordat je de KFM opbergt, loop deze checklist af om zeker te weten dat hij werkt. Dit duurt maar een paar minuten en geeft je gemoedsrust.

1. Schakeling: Multimeter op 0V zonder straling? Controleer verbindingen.
2. Batterij: 9V batterij vol? Spanning meten met multimeter: minimaal 8,5V.
3. Buis: Geen zichtbare beschadiging aan de SBM-20? Vervang bij twijfel (€10-€15).
4. Aflezing: Buiten meting onder 0,05V? Natuurlijke achtergrondstraling is normaal.
5. Logboek: Notitieblok en pen bij de hand? Start een log bij eerste gebruik.
6. Opslag: Doosje droog en beschermd? Check op vocht.

Als alles klopt, is je KFM klaar voor actie. Onthoud: deze DIY-meter is een startpunt.

In een echte crisis combineer je hem met andere voorbereidingen, zoals een noodvoorraad water en voedsel. Je bent nu een stap verder in zelfvoorzienendheid. Blijf oefenen, blijf veilig.